Ukąszenie i użądlenie owada

Alergia na jad owadów

Odczyny alergiczne występujące po użądleniu przez owady mogą powodować zmiany miejscowe lub uogólnione. Najbardziej niebezpieczne dla alergików są użądlenia pszczół, os, szerszeni lub mrówek. Zwłaszcza użądlenia przez pszczoły i osy mogą powodować bardzo ciężkie odczyny ogólne prowadzące nawet do śmierci uczulonej osoby.

Jad owadów zawiera wiele związków o dużej aktywności biologicznej które wykazują silne działanie uczulające. Jad pszczoły różni się od jadu osy i osoba uczulona np. na jad osy może nie być uczuloną na jad pszczoły (i odwrotnie). Najsilniej uczula w jadzie pszczoły enzym fosfolipaza A2, a nieco słabiej inne składniki takie jak: hialuronidaza, kwaśna fosfataza i melityna. Natomiast w jadzie osy fosfolipaza A i fosfolipaza B, hialuronidaza i kininy są najsilniej alergizującymi składnikami.

Obraz kliniczny

Najbardziej niebezpiecznym efektem użądlenia może być wstrząs anafilaktyczny, którego objawy pojawiają się nagle i bez natychmiastowej pomocy mogą prowadzić do śmierci. Osoby, które wiedzą, że są uczulone na jad owadów, powinny w lecie nosić ze sobą strzykawkę z adrenaliną. W Polsce są dostępne autostrzykawki Fastjekt zawierające ten lek.

Reakcje miejscowe pojawiają się w miejscu użądlenia i są to zaczerwienienie, obrzęk lub nawet drobna wysypka. Niekiedy może dojść do obrzęku krtani lub napadu astmy oskrzelowej. Niebezpieczne dla życia są powikłania prowadzące do zawału mięśnia sercowego i zaburzeń rytmu serca.

Leczenie

Leczenie alergii na jad owadów można podzielić na objawowe i przyczynowe.

W przypadku podejrzenia alergii na jad owada, po użądleniu należy założyć opaskę powyżej miejsca użądlenia, usnąć żądło, przyłożyć przymoczek z epinefryną lub okład z lodem. W przypadku rozwijającej się ostrej reakcji wstrząsowej podać (np. w udo) zastrzyk z adrenaliną z autostrzykawki Fastjekt i natychmiast wezwać pomoc lekarską.

Leczeniem przyczynowym alergii na jad owadów jest odczulanie, powszechnie zaakceptowana jako jedyne postępowanie, które może uwolnić zagrożone osoby od groźby niebezpiecznych objawów wstrząsu anafilaktycznego. Leczenie odczulające polega na zastosowaniu we właściwym schemacie dawkowania odpowiedniej szczepionki. Takie leczenie, u większości pacjentów jest dość skuteczne a prowadzą je lekarze alergolodzy.

Osoby nadwrażliwe na jady owadów powinny unikać miejsc częstego przebywania owadów (łąki, pasieki, stawy). Należy szczelnie zamykać produkty spożywcze wabiące osy (dżemy, owoce, piwo, coca-cola), usuwać resztki pokarmowe. Nie wolno używać wonnych mydeł, mocnych perfum czy innych kosmetyków o zapachach wabiących owady. Należy przestrzegać osoby uczulone przed noszeniem zbyt barwnych ubrań, które przyciągają osy i pszczoły zwiększając ryzyko użądlenia. Każdy pacjent, który kiedykolwiek obserwował u siebie po ukąszeniu owada objawy uczulenia, a tym bardziej objawy ogólnoustrojowe typu reakcji wstrząsowej, musi nosić przy sobie Fasjekt. Oczywiście należy też stosować środki odstraszające owady. Trzeba mieć świadomość, że takie działania mogą ratować nasze życie.